موریس لوبلان (Maurice Leblanc)

معرفی

موریس ماری امیل لوبلان (به فرانسوی: Maurice-Marie-Émile Leblanc) (۱۱ دسامبر ۱۸۶۴ – ۶ نوامبر ۱۹۴۱) رمان‌نویس و نویسندۀ داستان‌کوتاه فرانسوی بود که بیشتر به عنوان پدیدآورندۀ شخصیت خیالی آرسن لوپن — دزد-نجیب‌زادۀ فرانسوی که بعدها به کارآگاه تبدیل شد — شناخته می‌شود. شخصیت لوپن اغلب به عنوان همتای فرانسوی شرلوک هولمزِ آرتور کانن دویل توصیف می‌شود.

اوایل زندگی و خانواده

زادگاه و خانواده

موریس لوبلان در ۱۱ دسامبر ۱۸۶۴ در شهر روآن، مرکز منطقۀ نرماندی فرانسه به دنیا آمد. او دومین فرزند خانواده بود.

خانوادۀ لوبلان از طبقۀ بازرگانان ثروتمند بودند:

• پدرش، امیل لوبلان، بازرگان و صاحب کشتی بود.
• مادرش، ماتیلد بلانش بروئی، دختر یک خانوادۀ ثروتمند رنگرز بود.
• خانوادۀ لوبلان اصالتی ایتالیایی داشتند.

لوبلان در نوزادی توسط آشیل فلوبر، برادر نویسندۀ مشهور گوستاو فلوبر، به دنیا آمد.

خواهر

خواهر موریس، ژرژت لوبلان (Georgette Leblanc)، خوانندۀ مشهور اپرا (سوپرانو) بود که با نویسندۀ بلژیکی موریس مترلینک رابطۀ نزدیکی داشت.

تحصیلات

لوبلان تحصیلات خود را در لیسه کورنی (Lycée Corneille) در روآن از سال ۱۸۷۵ تا ۱۸۸۲ به پایان رساند. در دوران نوجوانی، به دلیل جنگ فرانسه و پروس (۱۸۷۰)، مدتی برای امنیت به اسکاتلند فرستاده شد.

لوبلان پس از اتمام تحصیلات متوسطه، برای تحصیل در رشتۀ حقوق به پاریس رفت. با این حال، او تحصیلات حقوق را نیمه‌تمام رها کرد و به جای آن، به طور کامل به نویسندگی روی آورد.

زندگی حرفه‌ای

سال‌های آغازین (۱۸۸۸–۱۹۰۵)

لوبلان در سال ۱۸۸۸ به پاریس رفت و حرفۀ خود را به عنوان روزنامه‌نگار و داستان‌نویس آغاز کرد.

نخستین رمان او، «یک زن» (Une femme)، در سال ۱۸۹۳ منتشر شد. در سال‌های بعد، رمان‌های دیگری نیز منتشر کرد، از جمله:

• Armelle et Claude (۱۸۹۷)
• Voici des ailes (۱۸۹۸)
• Les Lèvres jointes (۱۸۹۹)

آثار اولیۀ لوبلان به شدت تحت تأثیر نویسندگانی مانند گوستاو فلوبر و گی دو موپاسان بود. اگرچه این آثار مورد تحسین منتقدان قرار می‌گرفتند، اما موفقیت تجاری چندانی برای او به ارمغان نیاوردند.

تولد آرسن لوپن (۱۹۰۵)

نقطۀ عطف زندگی لوبلان در سال ۱۹۰۵ رخ داد، زمانی که پیر لافیت، سردبیر مجلۀ محبوب «ژُه سه تو» (Je sais tout - «همه چیز را می‌دانم»)، از او خواست تا یک داستان جنایی برای این مجله بنویسد.

نتیجۀ این سفارش، داستان «دستگیری آرسن لوپن» (L'Arrestation d'Arsène Lupin) بود که در شمارۀ ۶ این مجله، مورخ ۱۵ ژوئیه ۱۹۰۵، منتشر شد. این داستان موفقیتی فوری و خارق‌العاده برای لوبلان به همراه داشت.

شهرت و موفقیت (۱۹۰۷–۱۹۳۰)

در سال ۱۹۰۷، نخستین مجموعه داستان‌های کوتاه لوبلان با عنوان «آرسن لوپن، دزد-نجیب‌زاده» (Arsène Lupin, Gentleman Burglar) منتشر شد که شامل ۹ داستان اول دربارۀ این شخصیت بود.

تا سال ۱۹۰۷، لوبلان به نوشتن رمان‌های بلند لوپن روی آورد. استقبال و فروش این آثار به قدری خوب بود که او عملاً بقیۀ دوران حرفه‌ای خود را به نوشتن داستان‌های لوپن اختصاص داد. لوپن در نهایت در بیش از ۶۰ رمان و داستان‌کوتاه جنایی لوبلان ظاهر شد.

تلاش برای فرار از سایۀ لوپن

با وجود موفقیت خیره‌کنندۀ لوپن، لوبلان مانند آرتور کانن دویل از موفقیت لوپن رنجش داشت و آن را مانعی برای جاه‌طلبی‌های ادبی «جدی‌تر» خود می‌دانست. او چندین بار سعی کرد شخصیت‌های دیگری خلق کند، از جمله کارآگاه خصوصی جیم بارنت، اما در نهایت همۀ آنها را با لوپن ادغام کرد.

آثار علمی-تخیلی

لوبلان علاوه بر داستان‌های جنایی، دو رمان علمی-تخیلی قابل‌توجه نیز نوشت:

• «سه چشم» (Les Trois Yeux, ۱۹۱۹) — دربارۀ دانشمندی که با موجودات سه‌چشم ونوسی ارتباط تصویری برقرار می‌کند
• «رویداد شگفت‌انگیز» (Le Formidable Évènement, ۱۹۲۰) — دربارۀ زمین‌لرزه‌ای که خشکی جدیدی میان انگلستان و فرانسه پدید می‌آورد

زندگی شخصی

ازدواج‌ها و فرزندان

لوبلان دو بار ازدواج کرد:

• ماری-ارنستین فلانل (ازدواج ۱۸۸۹–۱۸۹۵) — حاصل این ازدواج یک دختر به نام لویز املی ماری لوبلان (۱۸۸۹–۱۹۷۴) بود.
• مارگریت وُرمسر (ازدواج ۱۹۰۶)

خانه در اتورتا

لوبلان صاحب خانه‌ای در شهر ساحلی اتورتا (Étretat) در نرماندی بود. این خانه امروزه به موزۀ «لو کلوز آرسن لوپن» (Le clos Arsène Lupin) تبدیل شده است و به زندگی و آثار او اختصاص دارد.

سال‌های پایانی و درگذشت

موریس لوبلان در ۶ نوامبر ۱۹۴۱ در سن ۷۶ سالگی در شهر پرپینیان (Perpignan) در جنوب فرانسه درگذشت. مرگ او در دوران جنگ جهانی دوم و در زمان رژیم ویشی رخ داد.

پیکر لوبلان ابتدا در ۸ نوامبر ۱۹۴۱ در گورستان سن-مارتن در پرپینیان به خاک سپرده شد. سپس در ۱۴ اکتبر ۱۹۴۷ (شش سال پس از مرگ) به گورستان مونپارناس در پاریس منتقل گردید.

جوایز و افتخارات

موریس لوبلان به پاس یک عمر فعالیت ادبی، نشان لژیون دونور (Légion d'Honneur) — بالاترین نشان افتخار فرانسه — را دریافت کرد. همچنین برخی منابع از دریافت نشان نویسندگی از دولت فرانسه خبر داده‌اند.

آثار مهم

مجموعۀ آرسن لوپن (گزیده)

• L'Arrestation d'Arsène Lupin (دستگیری آرسن لوپن، ۱۹۰۵) — نخستین داستان
• Arsène Lupin, Gentleman Burglar (آرسن لوپن، دزد-نجیب‌زاده، ۱۹۰۷) — نخستین مجموعه
• L'Aiguille creuse (سوزن توخالی / صخرۀ توخالی، ۱۹۰۹)
• 813 (۱۹۱۰)
• Le Bouchon de cristal (درپوش بلورین، ۱۹۱۲)
• Les Confidences d'Arsène Lupin (رازهای آرسن لوپن، ۱۹۱۳)
• L'Île aux trente cercueils (جزیرۀ سی تابوت، ۱۹۱۹)
• Les Dents du tigre (دندان‌های ببر، ۱۹۲۱)

سایر آثار

• Une femme (یک زن، ۱۸۹۳) — نخستین رمان
• Les Trois Yeux (سه چشم، ۱۹۱۹) — علمی-تخیلی
• Le Formidable Évènement (رویداد شگفت‌انگیز، ۱۹۲۰) — علمی-تخیلی

میراث و تأثیرگذاری

تأثیر بر ادبیات و فرهنگ عامه

موریس لوبلان با خلق آرسن لوپن، یکی از ماندگارترین شخصیت‌های ادبیات داستانی جهان را پدید آورد. لوپن که به عنوان «دزد-نجیب‌زاده» (gentleman-burglar) شناخته می‌شود، بعدها در داستان‌های بعدی به کارآگاه تبدیل شد. لوپن در بیش از ۶۰ داستان ظاهر شد و به یکی از نمادهای فرهنگی فرانسه تبدیل گردید.

اقتباس‌های سینمایی و تلویزیونی

بسیاری از داستان‌های لوبلان به فیلم و مجموعه‌های تلویزیونی اقتباس شده‌اند. از جمله بازیگرانی که نقش لوپن را ایفا کرده‌اند:

• جان بریمور (John Barrymore)
• ژرژ دِسکرییر (Georges Descrières)
• رومن دوریس (Romain Duris)
• عمر سی (Omar Sy)

مجموعۀ تلویزیونی «لوپن» (۲۰۲۱)

در سال ۲۰۲۱، مجموعۀ تلویزیونی فرانسوی «لوپن» (Lupin) با بازی عمر سی در نقش آسان دیوپ — شخصیتی الهام‌گرفته از آرسن لوپن — در شبکۀ نتفلیکس منتشر شد و با استقبال جهانی روبه‌رو گردید.

خانه-موزه در اتورتا

خانۀ لوبلان در اتورتا (Étretat) امروزه به موزۀ «لو کلوز آرسن لوپن» تبدیل شده است و به حفظ و معرفی میراث این نویسندۀ بزرگ اختصاص دارد.

منابع