پیتر تی. دانیلز (Peter T. Daniels)

معرفی

پیتر تی. دانیلز (به انگلیسی: Peter T. Daniels) (زادهٔ ۱۱ دسامبر ۱۹۵۱) زبان‌شناس برجستهٔ آمریکایی و متخصص سامانه‌های نوشتاری است. او به‌ویژه در زمینهٔ رده‌شناسی (typology) سامانه‌های نوشتاری تخصص دارد.

دانیلز بیشتر به عنوان هم‌ویراستار (به همراه ویلیام برایت) کتاب مرجع The World's Writing Systems (سامانه‌های نوشتاری جهان، ۱۹۹۶) شناخته می‌شود.[reference:6][reference:7][reference:8] او همچنین پدیدآورندهٔ دو اصطلاح تخصصی «ابجد» (abjad) و «ابوگیدا» (abugida) است که امروزه در زبان‌شناسی برای دسته‌بندی خط‌ها کاربرد گسترده‌ای دارند.

زندگی و تحصیلات

پیتر تی. دانیلز در ۱۱ دسامبر ۱۹۵۱ به دنیا آمد. او در ایالت نیوجرسی ساکن است.

دانیلز مدارک دانشگاهی خود را در رشتهٔ زبان‌شناسی از دو دانشگاه معتبر آمریکا دریافت کرد: دانشگاه کرنل (Cornell University) و دانشگاه شیکاگو (University of Chicago).

علاقهٔ اولیهٔ او به زبان‌شناسی تطبیقی سامی (Comparative Semitic linguistics) بود که به‌تدریج به مطالعهٔ سامانه‌های نوشتاری و رمزگشایی خطوط باستانی انجامید.

فعالیت حرفه‌ای

تدریس

دانیلز به عنوان مدرس (lecturer) در چندین دانشگاه فعالیت کرده است، از جمله دانشگاه ویسکانسین-میلواکی (University of Wisconsin–Milwaukee) و دانشگاه ایالتی شیکاگو (Chicago State University). او همچنین به عنوان استاد مدعو در سه قاره تدریس داشته است.

دانیلز مدتی در دانشگاه شیکاگو نیز به عنوان استاد فعالیت داشته است.

همکاری در پروژهٔ فرهنگ آشوری شیکاگو

دانیلز در تدوین فرهنگ آشوری شیکاگو (Chicago Assyrian Dictionary) — یکی از بزرگ‌ترین پروژه‌های فرهنگ‌نویسی خاور نزدیک باستان — مشارکت داشته است.

دستاوردهای علمی

ابداع اصطلاحات «ابجد» و «ابوگیدا»

مهم‌ترین دستاورد دانیلز، معرفی دو اصطلاح جدید برای دسته‌بندی خط‌ها است که برای اولین بار در سال ۱۹۹۰ منتشر شد:

• «ابجد» (Abjad) — خطی که در آن فقط همخوان‌ها نشان داده می‌شوند و مصوت‌ها معمولاً نوشته نمی‌شوند. این واژه از اصطلاح عربی برای ترتیب حروف الفبا (الف، ب، ج، د) گرفته شده است.

• «ابوگیدا» (Abugida) — سامانه‌ای که در آن هر نویسهٔ پایه یک همخوان به همراه مصوتِ ذاتی را نشان می‌دهد و با افزودن علامت‌هایی می‌توان مصوت را تغییر داد یا حذف کرد. این واژه از نام خط اتیوپیایی (Ge'ez) گرفته شده است.

این دو اصطلاح امروزه در زبان‌شناسی به‌عنوان واژگان استاندارد برای دسته‌بندی سامانه‌های نوشتاری پذیرفته شده‌اند.

پیشگامی در «گرافونومی»

دانیلز در سال‌های اخیر بر روی «گرافونومی» (graphonomy) — مطالعهٔ علمی سامانه‌های نوشتاری — متمرکز شده است. او در سال ۲۰۲۱ مقاله‌ای با عنوان «بنیان‌های گرافونومی» (Foundations of graphonomy) منتشر کرد.

کتاب‌ها و آثار

The World's Writing Systems (۱۹۹۶)

این کتاب جامع‌ترین مرجع در زبان انگلیسی دربارهٔ سامانه‌های نوشتاری جهان است که بیش از هشتاد مقاله از پژوهشگران بیش از دوازده کشور را در بر می‌گیرد. این اثر تمام خطوط مهم تاریخی و مدرن جهان را پوشش می‌دهد و هر خط با نمونه‌متن، آوانویسی لاتین، آوانگاری آوایی و ترجمهٔ انگلیسی همراه است.

بخش نخست کتاب با عنوان «گراماتولوژی» (Grammatology) به قلم دانیلز، به مطالعهٔ سامانه‌های نوشتاری، تاریخچهٔ مطالعهٔ خط، رده‌شناسی خط‌ها و مباحث مرتبط می‌پردازد.

An Exploration of Writing (۲۰۱۸)

این کتاب که توسط انتشارات Equinox منتشر شده، مخاطب عام را با موضوع سامانه‌های نوشتاری آشنا می‌کند و مفاهیم پایهٔ زبان‌شناسی را به زبانی ساده توضیح می‌دهد.

سایر آثار

• ترجمهٔ کتاب Introduction to the Semitic Languages از گوتهلف برگشتراسر (۱۹۸۳)
• Fundamentals of Grammatology (۱۹۹۰) — مقاله در مجلهٔ American Oriental Society
• Phonologies of Asia and Africa (هم‌ویراستار با آلن اس. کی، ۱۹۹۷)
• مقالات متعدد در حوزهٔ سامانه‌های نوشتاری، خط عبری، رمزگشایی خطوط باستانی و گراماتولوژی

زندگی شخصی

پیتر تی. دانیلز در ایالت نیوجرسی ساکن است. او همچنان به پژوهش و نگارش در حوزهٔ سامانه‌های نوشتاری ادامه می‌دهد.

میراث و تأثیرگذاری

پیتر تی. دانیلز به عنوان یکی از برجسته‌ترین متخصصان سامانه‌های نوشتاری در جهان شناخته می‌شود. کتاب The World's Writing Systems او همچنان مرجعی بی‌نظیر در این حوزه محسوب می‌شود.

ابداع اصطلاحات «ابجد» و «ابوگیدا» تأثیری ماندگار بر رده‌شناسی سامانه‌های نوشتاری داشته است و امروزه این واژگان در همهٔ زبان‌های اصلیِ زبان‌شناسی به‌کار می‌روند.

منابع