تایاری جونز (متولد ۳۰ نوامبر ۱۹۷۰) نویسنده و استاد دانشگاه آمریکایی است که بیش از همه با رمان «یک ازدواج آمریکایی» شناخته می‌شود؛ اثری که در سال ۲۰۱۸ به‌عنوان یکی از کتاب‌های منتخب باشگاه کتاب‌خوانی اپرا برگزیده شد و در سال ۲۰۱۹ جایزه معتبر Women's Prize for Fiction را از آن خود کرد.

او دانش‌آموخته کالج اسپلمن، دانشگاه آیووا و دانشگاه ایالتی آریزونا است. جونز در حال حاضر عضو هیئت علمی دانشکده زبان و ادبیات انگلیسی در کالج هنرها و علوم دانشگاه اموری است. وی پس از یک دهه زندگی در شهر نیویورک، به زادگاه خود، آتلانتا، بازگشته است.

تایاری جونز پیش از آنکه به سمت استاد نویسندگی خلاق چارلز هاوارد کندلر در دانشگاه اموری منصوب شود، به‌عنوان استاد مدعو برجسته اندرو دیکسون وایت در دانشگاه کرنل فعالیت می‌کرد.

دوران اولیه زندگی و تحصیلات

تایاری جونز در محلهٔ کَسکِید هایتس شهر آتلانتا به دنیا آمد و در همان‌جا بزرگ شد. پدر و مادرش، مک و باربارا جونز، هر دو از فعالان جنبش حقوق مدنی سیاه‌پوستان آمریکا در دههٔ ۱۹۶۰ بودند. آن‌ها بعدها در رشته‌های علوم اجتماعی موفق به دریافت مدرک دکتری شدند و به‌عنوان استاد در کالج کلارک مشغول به کار شدند. پدرش علوم سیاسی را در دانشگاه آتلانتا تدریس می‌کرد و مادرش استاد اقتصاد در کالج کلارک بود.

جونز بعدها از دوران کودکی خود چنین یاد کرده است که در فضای پس از جنبش حقوق مدنی رشد کرد و از همان سال‌های نخست، به‌واسطهٔ کتاب‌هایی که شخصیت‌های سیاه‌پوست داشتند و عروسک‌هایی که با آن‌ها بازی می‌کرد، نسبت به هویت نژادی خود آگاهی عمیقی پیدا کرد. نام «تایاری» در زبان سواحیلی به معنای «او آماده است» است. او دو برادر و دو خواهر ناتنی دارد که حاصل ازدواج پیشین پدرش هستند. تایاری و خواهرانش جدا از یکدیگر بزرگ شدند و همین تجربه بعدها الهام‌بخش نگارش رمان «گنجشک نقره‌ای» شد.

جونز در دوران دبستان شاهد مجموعه قتل‌های آتلانتا در سال‌های ۱۹۷۹ تا ۱۹۸۱ بود؛ رخدادی که آن را «مهم‌ترین اتفاق دوران کودکی‌ام» توصیف کرده است. دو نفر از همکلاسی‌های او در دبستان اوگلثورپ نیز قربانی این قتل‌ها شدند. تجربهٔ زندگی در آن سال‌ها بعدها الهام‌بخش نخستین رمان او، «ترک آتلانتا» (Leaving Atlanta) شد که در سال ۲۰۰۲ منتشر گردید.

پس از فارغ‌التحصیلی از دبیرستان بنجامین مِیز، جونز وارد کالج اسپلمن شد؛ یکی از معتبرترین کالج‌های تاریخی ویژهٔ زنان سیاه‌پوست در آتلانتا. او در دوران تحصیل خود نزد پرل کلیج آموزش دید. همچنین جانتا کول، نخستین رئیس سیاه‌پوست زن کالج اسپلمن، از الگوهای مهم زندگی او به شمار می‌رفت.

جونز در سال ۱۹۹۱ از کالج اسپلمن فارغ‌التحصیل شد و سپس در سال ۱۹۹۴ مدرک کارشناسی ارشد زبان و ادبیات انگلیسی خود را از دانشگاه آیووا دریافت کرد. او در سال ۲۰۰۰ نیز مدرک کارشناسی ارشد هنرهای زیبا (MFA) در رشتهٔ داستان‌نویسی را از دانشگاه ایالتی آریزونا اخذ نمود.

در طول فعالیت حرفه‌ای خود، بورسیه‌ها و فرصت‌های پژوهشی متعددی دریافت کرده است که از جملهٔ آن‌ها می‌توان به حمایت‌های بنیاد ملی هنرهای آمریکا، مؤسسهٔ رادکلیف دانشگاه هاروارد و United States Artists اشاره کرد.

فعالیت ادبی

نخستین رمان تایاری جونز، «ترک آتلانتا» (Leaving Atlanta)، در سال ۲۰۰۲ منتشر شد. این رمان که داستانی رشد و بلوغ (Coming-of-Age) با سه راوی است، در بستر قتل‌های کودکان آتلانتا در سال‌های ۱۹۷۹ تا ۱۹۸۱ روایت می‌شود. سه شخصیت روایت‌کنندهٔ داستان، کودکانی به نام‌های لاتاشا باکستر، رادنی گرین و اکتاویا فولر هستند. این رمان که جونز آن را در دوران تحصیل در مقطع کارشناسی ارشد در دانشگاه ایالتی آریزونا نوشت، بر پایهٔ تجربه‌های شخصی او از کودکی در آتلانتا طی آن دوران شکل گرفته است. این اثر در سال ۲۰۰۳ موفق به دریافت جایزهٔ Hurston/Wright Legacy Award برای بهترین نخستین رمان شد. همچنین آلیتا اسپن از شرکت 30Nineteen Productions حق ساخت اقتباس سینمایی این اثر را خریداری کرده است.

دومین رمان او، «ناگفته‌ها» (The Untelling)، نیز در آتلانتا می‌گذرد. این کتاب که مجلهٔ Publishers Weekly آن را «دومین رمان عمیقاً تأثیرگذار» جونز توصیف کرده است، به چگونگی کنار آمدن شخصیت اصلی با از دست دادن اعضای مهم خانواده در دوران کودکی و سپس بازتعریف هویت خود در میانهٔ دههٔ سوم زندگی می‌پردازد. این اثر در سال ۲۰۰۵ برندهٔ جایزهٔ لیلیان اسمیت شد.

سومین رمان جونز، «گنجشک نقره‌ای» (Silver Sparrow)، در سال ۲۰۱۱ توسط انتشارات الگونکوئین منتشر شد. این کتاب در فهرست انتخاب‌های مستقل کتاب‌فروشان آمریکا (Indie Next) به رتبهٔ نخست دست یافت.

چهارمین رمان او، «یک ازدواج آمریکایی» (An American Marriage)، در ۶ فوریهٔ ۲۰۱۸ توسط انتشارات الگونکوئین منتشر شد. در همان روز، اپرا وینفری اعلام کرد که این رمان به‌عنوان یکی از آثار منتخب باشگاه کتاب‌خوانی اپرا برگزیده شده است. «یک ازدواج آمریکایی» داستان زوجی آفریقایی‌تبار را روایت می‌کند که زندگی‌شان هنگامی دستخوش آشفتگی می‌شود که شوهر خانواده، «روی»، به اتهام جرمی که مرتکب نشده است بازداشت می‌شود. اپرا وینفری همچنین اعلام کرد که تهیه‌کنندگی اقتباس سینمایی این کتاب را بر عهده خواهد داشت. باراک اوباما نیز این رمان را در فهرست کتاب‌های پیشنهادی خود برای مطالعه در تابستان ۲۰۱۸ قرار داد.

جدیدترین رمان جونز، «خویشاوند» (Kin)، در ۲۶ فوریهٔ ۲۰۲۶ توسط انتشارات Knopf منتشر شد. این کتاب نیز، همچون «یک ازدواج آمریکایی»، به‌عنوان یکی از آثار منتخب باشگاه کتاب‌خوانی اپرا انتخاب شد.

جونز همچنین ویراستار مجموعه داستان «آتلانتا نوآر» (Atlanta Noir) بوده است؛ مجموعه‌ای از داستان‌های جنایی و نوآر که در سال ۲۰۱۷ توسط انتشارات آکاشیک منتشر شد. داستان کوتاه او با عنوان «کارامل» (Caramel) یکی از چهارده داستان این مجموعه است که همگی در محله‌های مختلف شهر آتلانتا رخ می‌دهند.

سبک و مضامین

یکی از مهم‌ترین مضامین آثار جونز، خانواده است؛ موضوعی که در رمان‌های «ترک آتلانتا»، «ناگفته‌ها» و «یک ازدواج آمریکایی» به‌وضوح دیده می‌شود. رمان‌های او روابط میان والدین و فرزندان و همچنین روابط زناشویی را به تصویر می‌کشند؛ روابطی که اغلب با گسست، تنش و پیچیدگی همراه‌اند. تینا مک‌الروی آنسا دربارهٔ آثار جونز نوشته است که او در ترسیم شخصیت خانواده‌ها و پویایی روابط خانوادگی به موفقیت چشمگیری دست یافته است.

رمان‌های جونز تجربهٔ زندگی آفریقایی‌تباران آمریکا در جنوب ایالات متحده را به تصویر می‌کشند؛ به‌ویژه تأثیر نظام‌های ناعادلانهٔ اجتماعی بر زندگی آنان. در «ترک آتلانتا»، او نشان می‌دهد که جامعهٔ سیاه‌پوست آتلانتا در جریان قتل‌های کودکان آتلانتا چگونه از سوی نهادهای حکومتی نادیده گرفته شد و در نهایت نیز عدالت برقرار نگردید. رمان «یک ازدواج آمریکایی» نیز نتیجهٔ پژوهش‌های جونز دربارهٔ پدیدهٔ زندان‌های گسترده در آمریکا و تأثیر آن بر مردان و زنان سیاه‌پوست است.

جونز بارها از تأثیر تونی موریسون بر آثار خود سخن گفته است؛ به‌ویژه رمان «سرود سلیمان» (Song of Solomon) که به دلیل تصویرپردازی از طبقهٔ متوسط سیاه‌پوست و شخصیت‌پردازی زنان، تأثیر عمیقی بر او گذاشته است.

افتخارات و جوایز

تایاری جونز برندهٔ جایزهٔ هارستون/رایت برای بهترین نخستین رمان، جایزهٔ یک عمر دستاورد هنری در هنرهای زیبا از بنیاد کنگرهٔ سیاه‌پوستان آمریکا، بورسیهٔ هنرمندان ایالات متحده، بورسیهٔ بنیاد ملی هنرهای آمریکا و بورسیهٔ مؤسسهٔ رادکلیف بانتینگ بوده است.

رمان «گنجشک نقره‌ای» در سال ۲۰۱۶ به فهرست آثار کلاسیک برنامهٔ NEA Big Read راه یافت. جونز همچنین عضو انجمن نویسندگان جنوب آمریکا است و در سال ۲۰۱۸ به تالار مشاهیر نویسندگان ایالت جورجیا راه پیدا کرد.

در فوریهٔ ۲۰۱۸، اپرا وینفری اعلام کرد که رمان «یک ازدواج آمریکایی» جدیدترین انتخاب باشگاه کتاب‌خوانی اوست. او دربارهٔ این کتاب گفت:

«این از آن کتاب‌هایی بود که نمی‌توانستم زمین بگذارم. و به محض اینکه خواندنش را تمام کردم، با نویسنده تماس گرفتم و گفتم: باید دربارهٔ این داستان با تو صحبت کنم.»

در ۵ ژوئن ۲۰۱۹ نیز اعلام شد که رمان «یک ازدواج آمریکایی» برندهٔ جایزهٔ زنان برای داستان‌نویسی شده است.

کتاب‌شناسی

آثار منتشر شده

• Leaving Atlanta (ترک آتلانتا)، ۲۰۰۲
• The Untelling (ناگفته‌ها)، ۲۰۰۵
• Silver Sparrow (گنجشک نقره‌ای)، ۲۰۱۱
• An American Marriage (یک ازدواج آمریکایی)، ۲۰۱۸
• Kin (خویشاوند)، ۲۰۲۶

آثار ویراستاری شده

• Atlanta Noir (آتلانتا نوآر)، ۲۰۱۷