کوروش کبیر

کتاب در ۱۲ فصل، زندگیِ کوروش را از تولد تا مرگ، روایت می‌کند: هرودوت و گزنفون: نویسنده، ابتدا به معرفیِ دو منبعِ اصلیِ خود، یعنی هرودوت (فیلسوفِ یونانی) و گزنفون (سردار و تاریخ‌نگار) می‌پردازد و تفاوت‌هایِ روایتِ آنها را بررسی می‌کند. تولدِ کوروش: داستانِ شگفت‌انگیزِ تولدِ کوروش، از خوابِ آستیاکس (پدربزرگِ کوروش) و تلاشِ او برای نابودیِ نوزاد، تا نجاتِ معجزه‌آسایِ کوروش توسطِ چوپانی مهربان، و کشفِ مجددِ اصل و نسبِ او، روایت می‌شود. دیدار از ماد: کوروش، به‌عنوانِ نوجوانی باهوش و جذاب، به دیدارِ پدربزرگِ خود، آستیاکس، می‌رود و در آنجا با هنرِ سوارکاری، شکار و آدابِ دربارِ ماد، آشنا می‌شود. گفت‌وگوهایِ طنزآمیز و آموزنده‌ی او با درباریان، یکی از بخش‌هایِ جذابِ این فصل است. کرزوس: این فصل، به زندگیِ کرزوس، پادشاهِ ثروتمندِ لیدیه، و رویدادهایِ منجر به جنگِ او با کوروش، از جمله داستانِ پسرِ کرزوس (آتیس) و مرگِ او به‌دستِ آدراستوس، می‌پردازد. رسیدنِ کوروش به تخت: در این فصل، کوروش با کمکِ هارپاگ (که از آستیاکس به‌خاطرِ مجازاتِ سخت، کینه دارد) علیهِ پدربزرگِ خود شورش می‌کند، آستیاکس را شکست می‌دهد و بر تختِ ماد و پارس، می‌نشیند. اوراکل‌ها: کرزوس، پیش از حمله به کوروش، از اوراکل‌هایِ یونان (دلفی، دودونا و...) راهنمایی می‌خواهد. پاسخِ مبهمِ اوراکلِ دلفی، او را به اشتباه می‌اندازد و زمینه‌سازِ سقوطِ او می‌شود. فتحِ لیدیه: کوروش، با نبردی هوشمندانه، سپاهِ کرزوس را در هم می‌کوبد، شهرِ سارد را تسخیر می‌کند و کرزوس را اسیر می‌کند. داستانِ نجاتِ کرزوس از آتش، به‌یادِ سخنِ سولون، یکی از تأثیرگذارترین بخش‌هایِ کتاب است. فتحِ بابل: کوروش، با بهره‌گیری از هوشِ نظامیِ خود، مسیرِ رودِ فرات را منحرف می‌کند و از بسترِ خشک‌شده‌ی رود، واردِ شهرِ بابل می‌شود. بلشازار، پادشاهِ بابل، در میانِ یک ضیافت، غافلگیر می‌شود و شهر، تسخیر می‌گردد. بازگشتِ یهودیان: کوروش، یک سال پس از فتحِ بابل، فرمانِ آزادیِ یهودیان و بازگشتِ آنها به اورشلیم را صادر می‌کند. این فصل، روایتِ اسارت، تلاش‌هایِ ارمیا برای هشدارِ به قوم، و سرانجام، بازگشتِ پرشورِ یهودیان به سرزمینِ مادریِ خود است. داستانِ پانتهآ: روایتی عاشقانه و غم‌انگیز از وفاداریِ پانتهآ (اسیرِ شوشی) به همسرِ خود، آبراداتس. این فصل، نمادی از وفاداری، عشق و ازخودگذشتگی در برابرِ مرگ است. گفت‌وگوها: نمونه‌هایی از گفت‌وگوهایِ فلسفی و اخلاقیِ گزنفون، که در آنها موضوعاتی چون عشق، ثروت، خوشبختی، و فضایلِ انسانی، موردِ بحث قرار می‌گیرند. این فصل، سبکِ رمان‌گونه و آموزنده‌ی گزنفون را به‌خوبی نشان می‌دهد. مرگِ کوروش: در واپسین فصل، کوروش برای تسخیرِ سرزمینِ ماساگت‌ها، به رهبریِ ملکه‌ی تومیریس، لشکر می‌کشد. با وجودِ پیروزیِ اولیه، کوروش در نبردی خونین، شکست می‌خورد و کشته می‌شود. تومیریس، پیکرِ او را مثله می‌کند و به خونِ هموطنانِ خود، می‌آلاید. کتاب، با تأملی تلخ بر سرنوشتِ فاتحانِ بزرگ، به پایان می‌رسد.

کوروش کبیر، روایتی خواندنی و جذاب از زندگیِ بنیان‌گذارِ امپراتوریِ هخامنشی است که توسط جیکوب ابوت، نویسنده‌ی مشهورِ کتاب‌های تاریخیِ قرن نوزدهم، به‌رشته‌ی تحریر درآمده است. این اثر که با هدفِ آموزشی و برای استفاده در مدارس نگاشته شده، با نثری روان و بی‌پیرایه، داستانِ زندگیِ کوروش را از تولدِ اسرارآمیزِ او تا مرگِ غم‌انگیزِ وی در نبرد با ملکه‌ی ماساگت‌ها، روایت می‌کند. ابوت در این کتاب، با تکیه بر منابعِ اصلیِ تاریخِ باستان، یعنی هرودوت و گزنفون، تصویری از کوروش ارائه می‌دهد که هم‌زمان، انسانی استثنایی و فرمانروایی بزرگ، با ویژگی‌هایی چون عدالت، مدارا و شجاعت، به‌تصویر کشیده شده است. با این حال، نویسنده، خود به این نکته اشاره دارد که روایت‌هایِ یونانی، به‌دلیلِ جنگ‌هایِ طولانیِ ایران و یونان، خالی از سوگیری نیستند. از این رو، این کتاب را باید روایتی از نگاهِ یونانیان به کوروش دانست؛ روایتی که اگرچه کامل نیست، اما بی‌تردید، ارزش‌هایِ والایِ این پادشاهِ بزرگ را به‌خوبی به نمایش می‌گذارد. «کوروش کبیر» با ترکیبی از تاریخ، داستان، فلسفه و اخلاق، خواننده را به سفری در دلِ امپراتوریِ هخامنشی می‌برد و او را با یکی از تأثیرگذارترین چهره‌هایِ تاریخِ جهان، آشنا می‌سازد.